مرتضى مطهرى

155

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

مناسبت آنكه دانشمندان مادى يك رشته عقايد مخصوص مربوط به اين مسأله دارند و در تحت عنوان « ارزش معلومات » متعرض مىشوند ، مقدمهء نسبتاً مفصل‌ترى براى اين مقاله مىنويسيم و براى روشن شدن ذهن خوانندگان مطالب مربوط را جمع آورى مىكنيم و در ضمن اين مقدمه سعى خواهيم كرد خلاصهء سير عقايد و افكار را از دوره‌هاى باستان تا عصر حاضر دربارهء اين مسأله شرح دهيم و بيان دو مسألهء ديگر را به مقالهء پنجم موكول مىكنيم . خوانندگان محترم كه علاقه‌مندند به روش « رئاليسم » كه اين مقالات عهده‌دار بيان آن شده است آشنا شوند از مطالعهء روش رئاليسم دربارهء « حقيقت » كه در همين مقدمه بيان شده است به خوبى واقف خواهند شد كه بسيارى از مكاتب فلسفى كه روش خود را روش رئاليستى مىخوانند در مسألهء « ارزش معلومات » راهى پيش گرفته‌اند كه آنها را فرسنگها از رئاليسم دور كرده و تا پرتگاه مخوف ايده آليسم لغزيده‌اند ؛ مخصوصاً ماترياليسم ديالكتيك كه روش خود را صد در صد رئاليسم مىخواند ، در مسألهء ارزش معلومات و بيان حقيقت به قدرى انحراف پيدا كرده است كه در گرداب سوفيسم و سپتى سيسم دست و پا مىزند و خود نمىفهمد . * * * ارزش معلومات چنان كه اشاره شد بحث در اين مسأله در اطراف اين جهت است كه آيا آنچه ما با حس يا عقل خود مىفهميم واقع و نفس‌الامر هم همين طور است كه ما مىفهميم يا نه ؟ و بعبارة اخرى اين بحث در اطراف حقيقى بودن ادراكات و مطابقت آنها با واقع است . حالا ببينيم تعريف حقيقت به اصطلاح فلسفى چيست ؟ حقيقت يعنى چه ؟ حقيقت به اصطلاح عرف ، معانى مخصوصى مىدهد كه در اينجا منظور نيست . اينجا منظور بيان مفهوم فلسفى آن است . فهميدن تعريف حقيقت به اصطلاح فلسفه